Ιστορία

Η Ιστορία της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας

Υπό Γεράσιμου Δ. Παλημέρη

In memoriam et exemplum

Πρόλογος

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ε.Ο.Ε μου έκαμε την ξεχωριστή τιμή να μου αναθέσει την ιστόρηση του έργου της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας. Ενός δύσκολου και πολύπλοκου έργου με σημαντικές επιπτώσεις στην ιστορία της Ελληνικής Οφθαλμολογίας.

Το ευχαριστώ θερμότατα για την τιμητική αυτή διάκριση. Είχα το προνόμιο να παρακολουθήσω την εξέλιξη της Ε.Ο.Ε τα τελευταία 35 χρόνια από τις θέσεις του απλού μέλους, του Ειδικού Γραμματέως, του Γενικού Γραμματέως, του Αντιπροέδρου, του Προέδρου και τέλος του Επίτιμου Προέδρου.

Στην ιστόρηση του έργου αυτού θα προσπαθήσω να είμαι περιληπτικός, περιοριζόμενος στα σημαντικότερα και κυριότερα γεγονότα των 72 χρόνων, χρησιμοποιώντας τα γραπτά κείμενα ιδίως για τα παλαιότερα χρόνια, ως και τη μνήμη μου για τα πιο πρόσφατα, όταν δεν υπάρχουν γραπτά κείμενα.

Πιθανόν να σφάλλω σε μερικές εκτιμήσεις ή άθελά μου να παρέλειψα κάτι σημαντικό γι’ αυτό παρακαλώ να έχω την επειίκια των αναγνωστών, αλλά και τη βοήθεια τους για την συμπλήρωση ό,ποιων γεγονότων παρέλειψα άθελά μου.

Ψάχνοντας το υλικό των 72 αυτών ετών βρίσκει κανείς όλη την ιστορία της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας, τα επιτεύγματά της και τις επιστημονικές ανησυχίες των μελών της αλλά θαυμάζει κανείς και τις προσπάθειες των να μην υστερούν σε τίποτα από τα Διεθνή Οφθαλμολογικά πεπραγμένα.

Το έργο της Ε.Ο.Ε είναι θαυμαστό, τα δε εκάστοτε Δ.Σ. καταβάλλουν αφιλοκερδώς κάθε ανθρώπινη προσπάθεια για να υπερβάλλουν τους εαυτούς τους χάριν της Ε.Ο.Ε.

Τους αξίζουν θερμά συγχαρητήρια.

ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ Δ. ΠΑΛΗΜΕΡΗΣ

Επίτιμος Πρόεδρος Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας


 

1. Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ Ε.Ο.Ε

Η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία (ΕΟΕ) ιδρύθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 1931 με πρωτοβουλία του Α. Γαβριηλίδη που την υιοθέτησαν και υποστήριξαν οι Γ. Κοσμετάτος, Α. Τράντας, Β. Αδαμαντιάδης, Ι. Χαραμής, Θ. Τζαννίδης και μερικοί άλλοι.

Υπήρξαν σημαντικές δυσκολίες στην πρωτοβουλία του Α. Γαβριηλίδη διότι πολλοί πίστευαν στην ανάγκη της πρώτης αυτής ειδικής επιστημονικής Εταιρείας μια και υπήρχε η Ιατρική Εταιρεία Αθηνών, η οποία μάλιστα με απόφαση του Δ.Σ. του Οφθαλμιατρείου (04.05.1865) φιλοξενείτο και συνεδρίαζε στην ημιυπόγεια αίθουσα διδασκαλίας του Οφθαλμιατρείου.

Οι αντιρρήσεις αυτές θα οδηγούσαν σε ναυάγιο την θαυμάσια πρωτοβουλία του Α. Γαβριηλίδη, ιδίως όταν προέρχονταν από την ισχυρή προσωπικότητα του Α. Τράντα, αλλά τελικώς και αυτός εκάμφθη, και επήλθε ομοφωνία -πράγμα σπάνιο για τα χρόνια εκείνα- χάρη στις προσπάθειες του Γ. Κοσμετάτου και του Ι. Χαραμή που κατάφεραν να γεφυρώσουν τις σοβαρές διαφωνίες, να ξεπεράσουν τα εμπόδια που χώριζαν τον οφθαλμολογικό κόσμο και να αρχίσει έτσι τις εργασίες της η ΕΟΕ.

Η Ε.Ο.Ε είναι η πρώτη εταιρεία ειδικότητας που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα 94 χρόνια μετά την ίδρυση της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών και την ίδρυση της Ανθρωπολογικής Εταιρείας το 1924 από τον Καθηγητή Κούζη, οι οποίες όμως δεν θεωρούνταν ως Εταιρείες με καθαρά ιατρικό αντικείμενο.

Από το πρακτικό ιδρύσεως της Εταιρείας (21-12-1931) αντιγράφουμε το ιστορικό ιδρύσεώς της:

«Οι κάτωθι αναγραφόμενοι τεσσαράκοντα τέσσαρες οφθαλμίατροι, συνελθόντες κατά την άνω ημερομηνίαν εν τη αιθούση της διδασκαλίας της Πανεπιστημιακής Οφθαλμολογικής Κλινικής στεγαζομένης εν τω Οφθαλμιατρείω Αθηνών, ευγενώς παραχωρηθείσα υπο του Καθηγητού της Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ. Κοσμετάτου, ίδρυσαν την Ελληνικήν Οφθαλμολογικήν Εταιρείαν, συνεζήτησαν το καταστατικόν αυτής και επέλεξαν κατόπιν αρχαιρεσιών το πρώτον Δ.Σ. δια την διετίαν 1931-1933. Τιμής ένεκεν προετάθη ως μόνος υποψήφιος δια το αξίωμα του Προέδρου και εξελέγη ο αρχαιότερος εν Ελλάδι οφθαλμίατρος κ. Ν. Οικονομόπουλος».

Το πρώτο Δ.Σ της ΕΟΕ αποτελείτο από τους εξής:

Πρόεδρος: Ν. Οικονομόπουλος

Γεν. Γραμματέας: Ι. Χαραμής

Ταμίας: Ν. Δακαλόπουλος

Ειδ. Γραμματέας: Ουρ. Ραγκαβή

Σύμβουλοι: Η. Ανάργυρος

Α. Γαβριηλίδης

Οι 44 οφθαλμίατροι που ασκούσαν τότε στην Αθήνα και Πειραιά αποτέλεσαν τον ιδρυτικό πυρήνα, ο οποίος συμπληρώθηκε από 2 αντεπιστέλλοντα μέλη, τον Ι. Κολιόπουλο, που ασκούσε στην Τρίπολη και τον Δ. Μελισσάκη που ασκούσε στα Χανιά.

Στα χρόνια που ακολούθησαν η Εταιρεία θα παρουσιάσει μια πρωτοφανή, πολύμορφη ανοδική δραστηριότητα με σημαντική παράλληλη αύξηση του αριθμού των μελών της, ώστε σήμερα μετά από 72 έτη ζωής να έχει περισσότερα από 700 ενεργά τακτικά μέλη.

Το 1948 αποφασίστηκε από το τότε Δ.Σ να αναθεωρηθεί η διαδικασία εισόδου νέων μελών, η οποία μέχρι τότε γινόταν με πρόταση 2 εκ των τακτικών μελών, και να προστεθεί στους υποψήφιους εταίρους «ανακοίνωση από τον υποψήφιο επί οφθαλμολογικού θέματος». Με αυτό τον τρόπο φαινόταν η επιστημονική έφεση του υποψηφίου και εκτιμούνταν από το ακροατήριο οι ικανότητες του για συγγραφή και παρουσίαση. Η διαδικασία αυτή διατηρήθηκε μέχρι το 1955 όπότε καταργήθηκε, επειδή πολλοί οφθαλμίατροι δεν γίνονταν μέλη –ενώ προσέρχονταν στις συνεδριάσεις- για πολλούς και ποικίλους λόγους, αλλά κυρίως επειδή δεν είχαν τη δυνατότητα να συγγράψουν και να παρουσιάσουν κάποια μικρή ανακοίνωση και φοβούνταν να δεχθούν την συζήτηση που θα ακολουθούσε με τα «ιερά τέρατα» της Οφθαλμολογίας της εποχής, πράγμα το οποίο δεν αληθεύει διότι σε όλες τις περιπτώσεις η συζήτηση ήταν καλόπιστη και οι αρχαιότεροι φέρονταν λίαν φιλικά προς τον υποψήφιο. Απόδειξη είναι ότι ουδείς ποτέ απερρίφθη. Από το 1960 επανήλθε η διαδικασία ανακοινώσεως από τον υποψήφιο εταίρο μέχρι το 1968, οπότε και καταργήθηκε οριστικά από το Δ.Σ.

Σήμερα δυστυχώς έχει ατονήσει σημαντικά ο τρόπος εγγραφής των νέων μελών καθόσον αρκεί μία απλή αίτηση στην Γραμματεία για την εγγραφή τους.

Τα μέλη της ΕΟΕ κατατάσσονταν αρχικά, αναλόγως του πού ασκούσαν το επάγγελμα σε τακτικά (περιοχή Αθηνών, Πειραιώς), αντεπιστέλλοντα (επαρχία) και επίτιμα. Τα επίτιμα μέλη -κυρίως ξένοι διαπρεπείς οφθαλμίατροι- εκλέγονταν κατόπιν προτάσεως δύο τακτικών μελών, αποδοχής αυτής από το Δ.Σ και εγκρίσεως από την Γενική Συνέλευση του μηνός Δεκεμβρίου. Έτσι, διαπρεπείς Έλληνες και Ξένοι οφθαλμίατροι -κυρίως φιλέλληνες- έγιναν επίτιμα μέλη της ΕΟΕ. Ο θεσμός των επίτιμων μελών τα τελευταία χρόνια άρχισε να ατονεί και τελικώς καταργήθηκε, αν και πολλοί ξένοι οφθαλμίατροι θα το επιθυμούσαν. Ο διάσημος παθολογοανατόμος N. Ashtoy θεωρεί τη διάκριση αυτή ως μία από τις καλύτερες στη ζωή του.

Η διαίρεση αυτή σε τακτικά και αντεπιστέλλοντα μέλη διατηρήθηκε μέχρι το 1985, όπου με πρόταση του γράφοντος και έγκριση από το Δ.Σ και την Γεν. Συνέλευση στη διάρκεια της συζήτησης για αναθεώρηση του καταστατικού, καταργήθηκε ο όρος «αντεπιστέλλοντα μέλη» και όλα τα μέλη της ΕΟΕ ανεξαρτήτως του τόπου ασκήσεως του επαγγέλματος τους ονομάστηκαν τακτικά.

Η διαίρεση αυτή κρίθηκε αναγκαία λόγω των μεγάλων αλλαγών που είχαν επέλθει στην τοπογραφική κατανομή των οφθαλμιάτρων και τα προβλήματα τα οποία είχαν προκύψει από τις προσπάθειες ίδρυσης της «Πανελλήνιας Οφθαλμολογικής Εταιρείας» από την Οφθαλμολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδας.

Τροποποιήσεις του καταστατικού της ΕΟΕ έγιναν το 1960 (4252/1960 απόφαση του Πρωτοδικείου) μερικών άρθρων το 1970, και τέλος το 1985 σημαντικού αριθμού άρθρων για την πιο εύρυθμη λειτουργία της ΕΟΕ.

Ο θεσμός του Επίτιμου Πρόεδρου της ΕΟΕ εφαρμόστηκε από το 1952 «σε μέλη της ΕΟΕ τα οποία έχουν προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στην ΕΟΕ και έχουν καταξιωθεί στη συνείδηση των οφθαλμιάτρων για την προσφορά τους στην ΕΟΕ». Επίτιμοι Πρόεδροι υπήρξαν οι αείμνηστοι Α. Τράντας, Γ. Γαβριηλίδης, Γ. Κοσμετάτος, Ι. Χαραμής, Θ. Τζαννίδης, Γ. Γεωργιάδης, Π. Βελισσαρόπουλος, Ι. Φρονιμόπουλος και ο γράφων και από τους διαπρεπείς οφθαλμιάτρους του εξωτερικού οι Sir Stewart Duke Elder και ο J. Francois τιμής ένεκεν.

 

2. ΟΙ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Ε.Ο.Ε

Πρακτικώς θα μπορούσε να διαιρεθεί η ιστορία της ζωής της ΕΟΕ σε τρείς περιόδους: 1η περίοδος 1931-1945 δηλαδή, μέχρι το τέλος του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, 2η περίοδος 1946-1981 δηλαδή, τα 50 έτη της ΕΟΕ και 3η περίοδος 1982 μέχρι σήμερα.

Στην πρώτη περίοδο της Εταιρείας οι συνεδριάσεις γίνονταν κάθε μήνα -εκτός των καλοκαιρινών μηνών- στην ημιυπόγεια αίθουσα διδασκαλίας του Οφθαλμιατρείου. Ήδη από τις πρώτες συνεδριάσεις λαμβάνουν μέρος και οι νέοι οφθαλμίατροι και έτσι από τα πρώτα βήματά της η ΕΟΕ γίνεται πεδίο ευρύτερης πανελλήνιας επιστημονικής άμιλλας. Η πρώτη ανακοίνωση στην πρώτη συνεδρία (11-01-1932) έγινε από την νεαρή τότε οφθαλμίατρο Ουρ. Ραγκαβή, επιμελήτρια της Οφθαλμολογικής Κλινικής του Ιπποκρατείου (Δ/της Β. Αδαμαντιάδης), με τίτλο: « Η επικάλυψις επί μετεγχειρητικών διαπυήσεων». Οι επιδείξεις ασθενών γίνονταν στην πρώτη αυτή περίοδο, με τους ασθενείς παρόντες, να εξετάζονται από όλους τους παριστάμενους οφθαλμιάτρους κατά την ημέρα της συνεδριάσεως, να ακολουθεί η παρουσίαση του περιστατικού και μετά η συζήτηση.

Οι συζητήσεις ήταν ζωηρές και έπαιρναν πολλές φορές έντονο τόνο στη διατύπωση απόψεων και διαφωνιών. Αυτές συχνά είχαν, θα πρέπει να πούμε ως βαθύτερη αρχή, παλαιότερες αντιθέσεις σε επιστημονικά θέματα. Ωστόσο όμως ποτέ δεν ξέφυγαν από την ατμόσφαιρα του δεοντολογικού τακτ και της αξιοπρέπειας. Κύριες διαφωνίες υπήρχαν μεταξύ Α. Τράντα και Α. Γαβριηλίδη. Και οι δύο φανατικοί ως προς τις απόψεις τους και μαχητικοί στην υποστήριξη αυτών και των προσωπικών γνωμών τους, είχαν την ευκαιρία στο περιβάλλον της Εταιρείας να τις αναπτύσσουν και να τις συζητούν συμβάλλοντες με τον τρόπο αυτό στην ποιοτική άνοδο του κύρους των ανακοινώσεων. Ο Α. Τράντας στην συνεδρίαση της 11-01-1939 θα θέσει τέρμα στην ιστορία αυτή λέγοντας «…παρ’ ολας τας διαφοράς μας το ιδανικόν μου ως και του Α. Γαβριηλίδη ήτο η ανάδειξις της Ελληνικής Οφθαλμολογίας…».

Σημαντικές μελέτες της εποχής εκείνης υπήρξαν «Η γωνιοσκοπία» και «Η οφθαλμοσκόπηση της περιφέρειας του βυθού με εξωτερική πίεση του βολβού» του Α. Τράντα, «Η υποτροπιάζουσα ιρίτις μεθ’ υποπύου» του Β. Αδαμαντιάδη μέχρι και θέματα σχετικά με την μικροβιολογία των Α. και Κ. Γαβριηλίδη. Ο Γ. Κοσμετάτος θα συμβάλλει σημαντικά με τις ανακοινώσεις του για «της ενδοπεριφακική εξαίρεση του καταρράκτη» και με την «μέθοδο GONIN στην αποκόλληση του αμφ/δούς»μέχρι και με την χειρουργική των δακρυϊκών οδών και με ιστολογικά και εμβρυολογικά θέματα.

Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή των Η. Ανάργυρου, Ι. Μπίστη, Θ. Τζαννίδη, Ν. Δασκαλόπουλου και άλλων που ασχολήθηκαν με ποικίλα θέματα αλλά και με το «Τράχωμα», νόσο που αντιμετωπίστηκε σοβαρά από το Υπουργείο Υγειϊνής με την οργάνωση του αντιτραχωματικού αγώνα από το 1922, διότι παρουσίαζε σημαντική έξαρση με την είσοδο στην Ελλάδα των προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής.

Στην πρώτη αυτή περίοδο της Εταιρείας σημειώνεται και η έντονη επιστημονική παρουσία του Ι. Χαραμή -επιμελητή και αργότερα Υφηγητή της Πανεπιστημιακής Οφθαλμολογικής Κλινικής και αργότερα Δ/ντού της Οφθαλμολογικής Κλινικής του ΝΕΕΣ- τόσο στην Ελλάδα όσο και στον ευρύτερο Ευρωπαϊκό χώρο. Οι οργανωτικές του ικανότητες θα συμβάλλουν ουσιαστικά στην άνοδο του κύρους της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας.

Στην πρώτη αυτή περίοδο της ΕΟΕ παρουσιάστηκε δυστυχώς φευγαλέα η επιστημονική φυσιογνωμία του Β. Δημησιάνου, μαθητού του Morax και του Axenfeld με πολλές ελπίδες επιτυχούς εξελίξεως, οι οποίες όμως αποκόπηκαν από την ενεργό ανάμειξή του στον τρικυμιώδη χώρο της πολιτικής διαμάχης και τον ανάγκασαν να ιδιωτεύσει. Επίσης ο Κ. Γαβριηλίδης -Υφηγητής και Δ/της της Οφθαλμολογικής Κλινικής του Ευαγγελισμού στη θέση του πατέρα του- συνέβαλλε σημαντικά στην επιστημονική άνοδο της Εταιρείας. Δυστυχώς, ο πρόωρος θάνατός του από εξανθηματικό τύφο κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ανέκοψε τη δράση του.

Αλλά και αρκετοί άλλοι θα συμβάλλουν στην επιστημονική πρόοδο της Εταιρείας καταλαμβάνοντες διευθυντικές θέσεις, όπως οι Ι. Νικολακόπουλος, Β. Τσόπελας, Σ. Σπυράτος, Κ. Τζάκος, Β. Γεωργαρίου, Ν. Τράντας, Θ. Ιωαννίδης, Π. Βελισσαρόπουλος, Ι. Φρονιμόπουλος και άλλοι.

Η δεύτερη περίοδος της ΕΟΕ αρχίζει από το 1945 μέχρι το 1981 οπότε γιορτάστηκαν με λαμπρότητα τα 50 χρόνια της ΕΟΕ. Είναι μια από τις αξιολογότερες περιόδους της ΕΟΕ με σημαντικά γεγονότα. Οι συνεδριάσεις της ΕΟΕ εξακολουθούν να γίνονται στην αίθουσα διδασκαλίας του Οφθαλμιατρείου μέχρι τις 28-04-1979, οπότε η σημαντική αύξηση του αριθμού των οφθαλμιάτρων, το κυκλοφοριακό πρόβλημα και η ανάγκη νέων εποπτικών μέσων -προβολείς διαφανειών, βίντεο, κινηματογραφικών ταινιών κλπ- οδήγησε το Δ.Σ στην μεταφορά της αίθουσας στο Δώμα του «Ευαγγελισμού» και αργότερα τον Νοέμβριο του 1997 στην φιλόξενη αίθουσα του Αμφιθεάτρου του ΝΙΜΤΣ, και πάλι λόγω του κυκλοφοριακού προβλήματος.

Το 1947 αποχωρεί από την έδρα της Οφθαλμολογίας ο Γ. Κοσμετάτος και την θέση του θα πάρει ο Ι. Χαραμής ο οποίος θα δώσει έναν άλλο τόνο στην ΕΟΕ. Η παλαιά φρουρά αποσύρεται σταδιακά και νέοι συνάδελφοι εισέρχονται στον επιστημονικό στίβο. Ο Ι. Χαραμής με τους συνεργάτες του Ν. ΚΑτσουράκη, Γρ. Μάνδρα, Χρ. Τοπάλη, Ι. Τσαμπαρλάκη, Π. Χατζή, Ι. Ρούσσο, Α. Μπούζα, Ν. Μαγκουρίτσα, Γ. Παλημέρη, Γ. Θεοδοσιάδη, Ι. Κολιόπουλο, και μερικούς άλλους δίνουν νέα ώθηση στην Εταιρεία. Η επίδραση της Αγγλοσαξωνικής εκπαιδεύσεως από την οποία ήταν επηρεασμένοι οι οι περισσότεροι των ανωτέρω είναι εμφανής στις ανακοινώσεις και επιδείξεις τους.

Αλλά και οι διευθυντές των Οφθαλμολογικών Κλινικών των διαφόρων Νοσοκομείων με τα επιστημονικά επιτελεία τους δεν υστερούν καθόλου σε παραγωγή επιστημονικού έργου. Οι εργασίες των Ι. Φρονιμόπουλου, Β. Τσόπελα, Σ. Σπυράτου, Κ. Κορύλλου, Ι. Ισμυρίδη, Δ. Νικολάου, Θ. Ιωαννίδη, Γ. Βασιλείου, Ν. Λάμπρου, Α. Πολυκράτη, Σπ. Πολλάλη, Π. Πρωτονοτάριου και των συνεργατών τους δείχνουν το υψηλό επίπεδο στην Οφθαλμολογία στην Ελλάδα. Και η Οφθαλμολογία της επαρχίας έχει σημαντική συμβολή με τις εργασίες του ακάματου Ν. Μπρισίμη (Βόλος), του πολυγραφότατου Γ. Μαρκάκη (Χανιά) και άλλων. Και οι μόνιμοι οφθαλμίατροι των στρατιωτικών δυνάμεων παρουσιάζουν λίαν ενδιαφέρουσες περιπτώσεις: (Ε. Ατσάλης, Γ. Λαμπράκης, Π. Τσουμής, Ν. Κηπιώτης κλπ).

Παρουσιάζονται στην Εταιρεία πρωτοποριακές ανακοινώσεις από τους Χ. Τοπάλη «Επί της φωτοπηξίας στην Οφθαλμολογία», των Ι. Τσαμπαρλάκη και Ν. Κηπιώτη «Επί της μεθόδου Cüppers στην θεραπεία της αμβλυωπίας» από τον Ι. Κορύλλο «Μέθοδος κεκαλυμμένης σκληρεκτομής (τραμπεκουλεκτομή)» η οποία αργότερα με τις δημοσιεύσεις του Γ. Χείλαρη και των Ι. Φρονιμόπουλου και Ν. Λάμπρου έτυχε διεθνούς αναγνωρίσεως, από τον Γ. Θεοδοσιάδη «Η αγγειογραφία διά φλουορεσείνης», από τον Ι. Κολιόπουλο «Η εφαρμογή των κυανοκρυλικών», από τον Σπ. Πολλάλη «Παράγοντες επηρεάζοντες δυσμενώς την πρόγνωση της αποκολλήσεως του αμφ/δούς», από τον Π. Κώνστα «Η μικροχειρουργική στην Οφθαλμολογία», από την Ελευθ. Χειμωνίδου και τον Σ. Νικολάκη «Τα πρίσματα στις ετεροφορίες», από τον Μ. Μόσχο «Η κλινική μελέτη των δυναμικών του ινιακού λοβού», από τον Γ. Χείλαρη «Η διαγνωστική αξία της φλεβογραφίας του κόγχου», από τον γράφοντα «το σύνδρομο δυσλειτουργίας των κωνίων», από τον Ν. Αλεξάκη «Αι αντιγλαυκωματικαί εγχειρήσεις», από τον Δ. Ανδρεάνο «Τα ωσμωτικώς δρώντα φάρμακα», από τον Μ. Τραγάκη «Η εφαρμογή των υδρόφιλων φακών επαφής επί της φυσσαλιδώδους κερατοπάθειας», από τον Στ. Μπαλτατζή «Το σύνδρομο Irvine Gass», από τον Α. Παπαγεωργίου «Η οδοντοπρόθεση», από τον Π. Τσιμπίδα το «Μελανοκύττωμα», από τον Α. Πετούνη «Οι επιδράσεις των φαρμάκων επί του οφθαλμού» και οι εργασίες του Κ. Παπαδέδε επί των διαφόρων μορφών στραβισμού αποτελούν μικρό δείγμα των πολυποίκιλλων ενδιαφερόντων των Οφθαλμιάτρων που κάλυπταν όλο το φάσμα της μοντέρνας Οφθαλμολογίας. Οι Διευθυντές των διαφόρων Οφθαλμολογικών Κλινικών των Νοσοκομείων και οι συνεργάτες τους αμμίλωντο να παρουσιάσουν το έργο τους.

Το κύριο μέλημα όμως της ΕΟΕ ήταν οι εκδόσεις της οι οποίες ήταν πράγματι σημαντικές με αρκετά δυσβάστακτο κόστος, το οποίο πολλές φορές κάλυψαν τα μέλη με εισφορές όταν τα έσοδα από τις συνδρομές και το Συνέδριο δεν επαρκούσαν. Στα 50 χρόνια της ΕΟΕ έγιναν 434 συνεδρίες, 1100 ανακοινώσεις, 1250 επιδείξεις και 168 διαλέξεις, εισηγήσεις κλπ.

Συνέβησαν και άλλα σημαντικά γεγονότα κατά την δεύτερη αυτή περίοδο της ΕΟΕ όπως:

Οι παρουσιάσεις στις συνεδρίες της ΕΟΕ γίνονται πλέον με διαφάνειες και φωτογραφίες, το δε Δελτίο της ΕΟΕ εμπλουτίζεται με έγχρωμες φωτογραφίες από το 1969.

Στις 3 Δεκεμβρίου 1966 έγινε έκτακτη πανηγυρική συνεδρίαση της ΕΟΕ προς τιμήν του Καθηγητή Ι. Χαραμή για την εκλογή του ως Προέδρου του Διεθνούς Οφθαλμολογικού Συμβουλίου και τον Φεβρουάριο του 1967 η αναγόρευσή του ως Ακαδημαϊκού προσέδωσε νέα βαρύτητα στην ΕΟΕ.

Το 1971 εξελέγη τακτικός Καθηγητής ο Π. Βελισσαρόπουλος. Το 1972 απεβίωσε αιφνιδίως ο Πρόεδρος της ΕΟΕ Χρ. Τοπάλης και ανέλαβε καθήκοντα Προέδρου ο Αντιπρόεδρος αυτής Ν. Μπρισίμης. Το 1975 εξελέγη ο Ι. Φρονιμόπουλος ως μέλος του Οφθαλμολογικού Συμβουλίου της Ευρώπης διαδεχόμενος έτσι τον Ι. Χαραμή.

Σημαντικό γεγονός ήταν το εθνικό θέμα της Κύπρου. Λόγω των γεγονότων του 1974, αναβλήθηκε το Συνέδριο που διοργανωνόταν εκεί σε συνεργασία με την Κυπριακή Οφθαλμολογική Εταιρεία και αποφασίστηκε από το Δ.Σ. όλο το ποσό από τις εισφορές που είχαν καταβληθεί για το Συνέδριο να διατεθεί για τα θύματα της Κύπρου. Επί πλέον, το Δ.Σ. μερίμνησε για την τακτοποίηση των Κυπρίων συναδέλφων που ήρθαν στην Ελλάδα και απάλλαξε από κάθε συνδρομή τους Κύπριους συναδέλφους, αποφάσισε δε την αποστολή όλων των εκδόσεων της ΕΟΕ δωρεάν στους Κύπριους.

Η Εταιρεία προσπαθώντας να δημιουργήσει στενότερες σχέσεις με άλλες Διεθνείς Εταιρείες αποφασίζει να συνδιοργανώσει συνεδρίες με Ξένες Οφθαλμολογικές Εταιρείες και χάρη στις σχέσεις του Κου Α. Μπούζα με την Οφθαλμολογική Εταιρεία του Παρισιού διοργάνωσε Κοινή Συνεδρία το 1979 με αυτήν και αργότερα το 1982 με την Ιρλανδική Οφθαλμολογική Εταιρεία τόσο μετά το Πανευρωπαϊκό Συνέδριο του Brighton (1980), όσο και το επόμενο έτος στην Ελλάδα.

Δυστυχώς, η προγραμματισμένη για το 1983 κοινή συνεδρία με την Οφθαλμολογική Εταιρεία της Νέας Αγγλίας των ΗΠΑ δεν επετεύχθη λόγω των πολιτικών γεγονότων στην Ελλάδα που επηρέαζαν τους Νοσοκομειακούς ιατρούς και λόγω της μικρής συμμετοχής των Αμερικανών συναδέλφων.

Επίσης διοργανώνει Κοινή συνεδρία με την Ένωση Ελλήνων Γενετιστών.

Στον τομέα της μετεκπαίδευσης, επειδή εκ του καταστατικού της η ΕΟΕ αποσκοπεί στην ανύψωση της επιστημονικής στάθμης των Ελλήνων οφθαλμιάτρων και την κάλυψη των αναγκών της συνεχιζόμενης μεταπτυχιακής εκπαίδευσης η ΕΟΕ έλαβε διάφορα μέτρα:

Το 1972 η ΕΟΕ αποφασίζει κατόπιν προτάσεως του Γ. Χείλαρη και μετά την σύμφωνη γνώμη του Π. Βελισσαρόπουλου, διοργάνωση κάθε Τετάρτη -και αργότερα κάθε Τρίτη- μετεκπαιδευτικών μαθημάτων για τους ειδικευόμενους. Αυτό διατηρείται μέχρι σήμερα με την βοήθεια της Πανεπιστημιακής Οφθαλμολογικής Κλινικής Αθήνας.

Το 1974 το ΔΣ με εισηγητή τον Πρόεδρο Γ. Χείλαρη και μέλη το ΔΣ και τους Π. Βελισσαρόπουλο και Ι. Τσαμπαρλάκη, οι οποίοι ορίζονται ως Επιτροπή εκπαιδεύσεως, καθιερώνει τα Οφθαλμολογικά διήμερα δύο φορές τον χρόνο, τα οποία γνώρισαν μεγάλη επιτυχία. Στο διήμερο αυτό γινόταν μία Στρογγύλη Τράπεζα το απόγευμα της Παρασκευής με επίκαιρο θέμα, παρακολούθηση Χειρουργείου το πρωϊ του Σαββάτου σε διάφορα Νοσοκομεία κατά ομάδες και φυσικά η τακτική Συνεδρία το απόγευμα του Σαββάτου. Στην τακτική Συνεδρία υπήρχε και διάλεξη από κάποιο διαπρεπή Καθηγητή άλλης ειδικότητας μέχρι το 1980, οπότε αποφασίστηκε η διάλεξη να δίνεται από κάποιο οφθαλμίατρο ειδικευμένο σε κάποιο τομέα. Η πρώτη Οφθαλμολογική διάλεξη δόθηκε από τον γράφοντα με τίτλο: «Ραγοειδίτιδες: αδιέξοδο ή πρόοδος»

 

3. ΒΡΑΒΕΙΑ

Το 1975 το ΔΣ με εισήγηση του Γ. Χείλαρη και με την οικονομική υποστήριξη του Ν. Τράντα καθιερώνει το Βραβείο «Μνήμη Α. Τράντα» το οποίο απονέμεται ανά διετία κατά το Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο που διοργανώνεται από την ΕΟΕ «εις Έλληνα οφθαλμίατρο όστις δια των εργασιών του συνέβαλε εις την προβολή της Ελληνικής Οφθαλμολογίας».

Με το βραβείο έχουν τιμηθεί οι αείμνηστοι Ι. Χαραμής, Θ. Τζαννίδης, Γ. Γεωργιάδης, Ι. Φρονιμόπουλος, Ι. Τσαμπαρλάκης, Κ. Τζάκος, και οι κ.κ. Γ. Θεοδοσιάδης, Γ. Παλημέρης, Ι. Κολιόπουλος, Α. Μπούζας, Σπ. Πολλάλης, Μ. Τραγάκης, Ν. Στάγκος, Δ. Ανδρεάνος, Μ. Μόσχος και Απ. Αμαριωτάκης. Ο τιμηθείς υποχρεούται να δώσει διάλεξη με θέμα της επιλογής του.

Το 1976 το ΔΣ της ΕΟΕ καθιέρωσε προς τιμήν του Ι. Χαραμή, το μετάλλιο «Ι. Χαραμή» το οποίο δέχθηκε το ΔΣ της Ευρωπαϊκής Ενώσεως Οφθαλμολογίας να απονέμεται κατά το Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Οφθαλμολογίας, «σε οφθαλμίατρο ο οποίος ετίμησε την Ευρωπαϊκή Οφθαλμολογία προάγων αυτήν». Με το βραβείο έχουν τιμηθεί οι J. Francois, J. Kloti, M. Schwikerath, J. Scott, H. G. Nauman και Γ. Θεοδοσιάδης.

 

4. ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ Ε.Ο.Ε

Οι επιστημονικές ανακοινώσεις που γίνονταν στην Εταιρεία καθώς και οι συζητήσεις που ακολουθούσαν αποτέλεσαν το κύριο μέλημα του εκάστοτε ΔΣ ώστε να τυπώνονται και να διανέμονται στους Συνέδρους. Αυτό ήταν έργο του Γενικού και του Ειδικού Γραμματέως και ομολογουμένως ο φόρτος της αρθροίσεως των εργασιών, της διόρθωσης της εκτύπωσης και της διανομής των πρακτικών ήταν μεγάλος.

Τα πρακτικά του συνεδρίου εκτυπώνονταν αρχικά σε τρία τεύχη και αργότερα σε ένα και αποτελούσαν το Δελτίο της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας μέχρι το 1988, οπότε σταμάτησε η έκδοση του Δελτίου από αδυναμία να συγκεντρωθεί η ύλη.

Το ίδιο είχε συμβεί και στα έτη της Κατοχής αλλά χάρη στις άοκνες προσπάθειες του Ι. Φρονιμόπουλου, συγκεντρώθηκαν οι εργασίες και με την οικονομική βοήθεια της Εταιρείας «COOPER» εκδόθηκαν τα Δελτία που υπολείπονταν να τυπωθούν. Τα δελτία αποτελούσαν σοβαρό βοήθημα για τους ειδικευόμενους της εποχής λόγω του ότι δεν υπήρχαν πολλά βιβλία. Μόνο ενδεικτικά αναφέρω ότι για την επταετία 1969-1975 είχαν τυπωθεί από την Εταιρεία 3.869 σελίδες.

Μετά την διακοπή το 1988 της έκδοσης του Δελτίου, το ΔΣ αποφάσισε να ενεργοποιήσει την Δωρεά της Κας Χείλαρη -χήρας του μακαρίτη Γ. Χείλαρη. Έτσι, το περιοδικό «Οφθαλμολογικά Χρονικά» το οποίο είχε ιδρυθεί από το 1964 από τον Γ. Χείλαρη, και το οποίο είχε δωρίσει στην Εταιρεία και συνέχιζε να εκδίδεται με μεγάλη προσπάθεια και κόπο από τον Σωτ. Λιαρίκο -διάδοχο του Γ. Χείλαρη στην Οφθαλμολογική Κλινική του Νοσοκομείου Άγιος Σάββας- αποτέλεσε από το 1991 το επίσημο όργανο της ΕΟΕ. Στο περιοδικό δημοσιεύονται κατόπιν κρίσεως -εφόσον το επιθυμούν οι ανακοινούντες- όλες οι εργασίες που ανακοίνωσαν στην ΕΟΕ, αλλά και άλλες εργασίες και ανασκοπήσεις από τα μέλη της ΕΟΕ.

Από το 2003 τα «Οφθαλμολογικά Χρονικά» θα εκδίδονται ανά τρίμηνο ώστε να δημοσιεύονται εγκαίρως οι εργασίες που αποστέλλονται.

Εκτός όμως από τις εκδόσεις αυτές υπήρξαν και άλλες εκδόσεις της ΕΟΕ, όπως τα «Σύγχρονα Οφθαλμολογικά Θέματα», τα οποία κυκλοφόρησαν για τέσσερα χρόνια με την επιμέλεια του γράφοντος και τα οποία περιείχαν οφθαλμολογικά θέματα υπό μορφή ενημέρωσης, τα οποία έγραφαν ειδικευμένοι συνάδελφοι. Μαζί κυκλοφορούσε το «Ενημερωτικό Δελτίο» με ειδήσεις και γεγονότα τα οποία αφορούσαν τους Οφθαλμιάτρους και συντάσσονταν από τον Ι. Κολιόπουλο.

Στην πρώτη περίοδο μέχρι το 1945 και σποραδικά αργότερα μέχρι το 1955 καθιερώθηκε ο θεσμός να παρουσιάζεται κάθε χρόνο στην πρώτη μετά τις διακοπές συνεδρίαση, μία εισήγηση με θέμα το οποίο συνέγραφε και παρουσίαζε ένα από τα μέλη της ΕΟΕ. Η εισήγηση τυπωνόταν και κυκλοφορούσε πολύ πριν από τη συνεδρίαση για να είναι έγκαιρα ενημερωμένοι οι συνέδελφοι οι οποίοι θα έπαιρναν μέρος στη συζήτηση. Εμπεριστατωμένες εισηγήσεις παρουσίασαν οι Α. Τράντας, Β. Αδαμαντιάδης, Ι. Μπίστης, Ν. Δασκαλόπουλος, Γ. Γαζέπης, Ν. Τράντας, Κ. Κορύλλος και άλλοι.

Η Εταιρεία επίσης εξέδωσε τον πανηγυρικό τόμο για την 80ετηρίδα του Α. Τράντα και Α. Γαβριηλίδη μετά τον πανηγυρικό εορτασμό της, σε ειδική συνεδρίαση το 1950, επίσης και τον πανηγυρικό τόμο για τον Γ. Κοσμετάτο (1956) και Β. Αδαμαντιάδη (1958) ως και την εισήγηση του Ι. Φρονιμόπουλου, Θ. Ιωαννίδη «Φυματίωση του Οφθαλμού» για το Πανελλήνιο Συνέδριο του 1952 αλλά και την ιστορία της Ελληνικής Οφθαλμολογίας (1981) κατά τον εορτασμό της 50ετηρίδος της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας. Τον ίδιο χρόνο εκδόθηκε και η μονογραφία «50 χρόνια Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας» η οποία περιλαμβάνει τις ομιλίες διαπρεπών Ελλήνων οφθαλμιάτρων με αναδρομή στο παρελθόν της ΕΟΕ τα τελευταία 50 χρόνια.

Ιδιαίτερη όμως σημασία αποκτά η έκδοση της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Βιβλιογραφίας την οποία συγκέντρωσε μέχρι το 1947 ο Α. Γαβριηλίδης, και η έκδοση της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Βιβλιογραφίας από το 1947-1967 από τον Γ. Χείλαρη με τον γράφοντα η οποία περιλαμβάνει τις δημοσιεύσεις των Ελλήνων οφθαλμιάτρων τόσο στα Ελληνικά περιοδικά όσο και στα Ξένα Οφθαλμολογικά περιοδικά.

Σημαντική θα ήταν η προσφορά του νυν ΔΣ αν έκανε μία προσπάθεια συγκέντρωσης της νεώτερης Ελληνικής Οφθαλμολογικής Βιβλιογραφίας των τελευταίων 35 χρόνων, πράγμα σχετικά εύκολο σήμερα με τη χρήση των Η/Υ.

Η ΕΟΕ εξέδιδε επίσης και το μικρό σατυρικό περιοδικό το «Μάτι» που έγραφε ο Δ. Συνοίκης -οφθαλμίατρος με ποιητική ικανότητα- από το 1951-1961 και που με αξιόλογη παρατηρητικότητα και λεπτό χιούμορ συζητούσε τα παρασκήνια της Οφθαλμολογικής οικογένειας.

Η τρίτη περίοδος της ΕΟΕ αρχίζει από το 1982 μέχρι σήμερα. Γι αυτή την περίοδο δεν θα γράψω λεπτομέρειες γιατί θα ήμουν ίσως άδικος για άτομα και γεγονότα τα οποία συνέβησαν. Ο ιστορικός του μέλλοντος θα τα κρίνει καλύτερα με την απόσταση του χρόνου. Υπάρχουν όμως μερικά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιόδου αυτής:

α) Η εφαρμογή από το 1986 του Εθνικού Συστήματος Υγείας στα Κρατικά Νοσοκομεία ανάγκασε πολλούς δόκιμους Διευθυντές Οφθαλμολογικών Κλινικών να αποσυρθούν στον ιδιωτικό τομέα, να στερηθούν οι νεώτεροι οφθαλμίατροι κατευθύνσεις, μεθόδους εκπαίδευσης, μεθόδους συγγραφής επιστημονικών εργασιών κλπ.

β) Η κατάργηση του τίτλου της Υφηγεσίας η οποία ενθάρρυνε αυτούς που έχουν τα προσόντα να την διεκδικήσουν, ώστε να καταλάβουν Διευθυντικές θέσεις.

γ) Η δημιουργία περιφερικών Οφθαλμολογικών Εταιρειών (ΟΦΕΔΕΠ, ΟΕΚ) ως και η δημιουργία εξειδικευμένων Εταιρειών, ή ομάδων μελέτης διαφόρων οφθαλμολογικών θεμάτων (Εταιρεία Ενδοφακών και Διαθλαστικής Χειρουργικής, Όμιλος Παιδοοφθαλμολογίας, Όμιλος Υαλοειδούς, Ομάδα Μελέτης των Οφθαλμικών Φλεγμονών και Λοιμώξεων) μονοπωλούν το επιστημονικό ενδιαφέρον του αντικειμένου τους, με αποτέλεσμα να προτιμούνται ανακοινώσεις σε αυτές και όχι στην ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία.

δ) Πολλοί Διευθυντές Νοσοκομείων με τους συνεργάτες τους, επιθυμώντας να δείξουν τα επιστημονικά επιτεύγματα των Κλινικών τους σε μεγαλύτερο ακροατήριο -φευ, δυστυχώς αυτό δεν συμβαίνει- προτιμούν οι ανακοινώσεις τους να γίνονται στα Πανελλήνια Συνέδρια -όπου συνήθως δεν υπάρχει χρόνος για συζήτηση- και όχι στην ΕΟΕ.

ε) Τα εκάστοτε ΔΣ δίνουν σημαντική βαρύτητα στην διοργάνωση των Πανελληνίων Συνεδρίων παραμελώντας τις 5, ανά έτος πλέον, Συνεδρίες της ΕΟΕ, έτσι ώστε ελάχιστες ανακοινώσεις και επιδείξεις γίνονται σε αυτήν, το δε μεγαλύτερο μέρος καταναλώνεται σε Στρογγύλες Τράπεζες και διαλέξεις οι οποίες φυσικά δεν καταγράφονται και

στ) Υπάρχει η διάχυτη γνώμη ότι «οι αξιόλογες εργασίες πρέπει να στέλνονται σε ξένα περιοδικά προς δημοσίευση, διότι έτσι αποκτούν ιδιαίτερο βάρος στις κρίσεις των υποψηφίων επιμελητών και Διευθυντών, πράγμα το οποίο στερεί την ΕΟΕ από σοβαρές εργασίες.

Υπάρχουν όμως και άλλοι μικρότερης σημασίας λόγοι, π.χ. τα Οφθαλμολογικά Χρονικά, τα οποία ειρήσθω εν παρόδω αναγνωρίζονται ως περιοδικό με εθνική αναγνώριση, στο οποίο οι επιστημονικές εργασίες που δημοσιεύονται αποτελούν κριτήριο συγκριτικής αξιολόγησης για την κάλυψη θέσης στο ΕΣΥ (Α3α 10651 Υπουργική απόφαση ΦΕΚ 05-11-1991), δημοσιεύουν εργασίες μόνο κατόπιν κρίσης από Επιστημονική Επιτροπή και όχι όπως το Δελτίο της ΕΟΕ χωρίς κρίση.

Οι ιδιωτεύοντες -συνήθως παλαιότεροι και πλέον πεπειραμένοι- οφθαλμίατροι στερούνται πρωτογενούς υλικού ώστε να το επεξεργαστούν.

Οι εργαζόμενοι στις Πανεπιστημιακές Κλινικές και τα Οφθαλμολογικά Τμήματα των νοσοκομείων έχουν σημαντικό φόρτο εργασίας, ώστε να μην μένει χρόνος για εργασίες και ανακοινώσεις, επιπλέον δε η αξιολόγηση των εργασιών τους δεν λαμβάνεται σαν σημαντικό στοιχείο στις κρίσεις, συνυπολογίζοντας και άλλες παραμέτρους.

Παρόλα αυτά κατά το χρονικό διάστημα αυτό των 22 ετών έγιναν πολύ αξιόλογες ανακοινώσεις στην ΕΟΕ για θέματα που βρίσκονται στο προσκήνιο της Οφθαλμολογίας, όπως το AIDS, τους ένθετους φακούς, την φακοθρυψία, την χρήση αερίου στις αποκολλήσεις, τις εγχειρήσεις ωχράς, την ενδοφθαλμίτιδα, τις εγχειρήσεις στους κάθετους μύς, την αντιμετώπιση της οπής της θηλής κλπ. Σε πολλές συνεδρίες χρησιμοποιήθηκε το σύστημα Interactive ώστε το ακροατήριο να συμμετέχει, και πολλές ανακοινώσεις γίνονται πλέον με τη χρήση του Powerpoint από Η/Υ.

Κατά την τελευταία αυτή περίοδο έλαβαν χώρα:

Η εκλογή του Γ. Θεοδοσιάδη ως Τακτικού Καθηγητού της Οφθαλμολογίας και η εκλογή του αργότερα ως μέλους του ΔΣ της Ευρωπαϊκής Ένωσης Οφθαλμολογίας ως και η απονομή του Βραβείου «Ι. Χαραμή» σ’ αυτόν κατά το 10 Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Οφθαλμολογίας στη Βουδαπέστη (1999).

Τα 50 χρόνια της ΕΟΕ γιορτάστηκαν στις 22-24 Μαϊου 1980 με κάθε λαμπρότητα. Παρευρέθηκαν πολλοί ξένοι συνάδελφοι και πολλές Οφθαλμολογικές Εταιρείες έστειλαν τους αντιπροσώπους τους οι οποίοι μετέφεραν τα χαιρετιστήρια μηνύματά τους, όπως οι Καθ. J. Francois, E. Jaeger, P. Bregeat, R. Trevor, Roper και άλλοι.

Ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Κ. Ρωμαίος έδωσε διάλεξη με θέμα «Το μάτι στην Ελληνική Λαϊκή Παράδοση» και ο Ι. Φρονιμόπουλος μίλησε για το 50χρονο έργο της ΕΟΕ. Στον Μητροπολιτικό ναό έγινε λειτουργία-μνημόσυνο για τους συναδέλφους που έφυγαν και ευχές για ευόδωση του έργου της Εταιρείας. Το απόγευμα της 24ης Μαϊου έγινε η αποτίμηση της επιστημονικής προσφοράς στον κλάδο μας τα 50 αυτά χρόνια, από διαπρεπείς Έλληνες οφθαλμιάτρους.

Για να τιμήσουν της 50 χρόνια της ΕΟΕ τα Ελληνικά Ταχυδρομεία εξέδωσαν αναμνηστικό γραμματόσημο με θέμα την παράσταση του αρχαίου κήλυκα που υπήρχε στο Αρχαιολογικό Μουσείο και αποτελεί σήμα της Εταιρείας μας. Εκτός από τις επιστημονικές εκδηλώσεις για τα 50 χρόνια, οργανώθηκε ενδιαφέρουσα έκθεση παλαιών οφθαλμολογικών βιβλίων, οφθαλμικών ντοκουμέντων και οργάνων, φωτογραφιών και συλλογή γραμματοσήμων από όλο τον κόσμο με θέματα του κλάδου μας.

Η μεγαλύτερη όμως τιμή ήρθε από την Ακαδημία Αθηνών, η οποία πρόσφερε το αργυρό μετάλλιο της στην Εταιρεία για την μέχρι τότε εξέχουσα κοινωνική και επιστημονική προσφορά της.

Η άρτια οργάνωση του εορτασμού οφειλόταν στον τότε Πρόεδρο της, αείμνηστο Ι. Τσαμπαρλάκη, τον αείμνηστο Γρ. Μάνδρα, οποίος είχε την ευθύνη διοργάνωσης της έκθεσης και το τότε ΔΣ το οποίο αποτελούσαν οι Ι. Ρούσσος, Ι. Κολιόπουλος, Δ. Χατζούλης, Π. Τσιμπίδας, Μ. Τραγάκης, και Γ. Παλημέρης.

Κατά το διάστημα 1992-1993 η ΕΟΕ καθιέρωσε δύο διαλέξεις: την μνήμη «Μνήμη Β. Αδαμαντιάδη» η οποία ανατίθεται σε εκλεκτό συνάδελφο Έλληνα ή ξένο και γίνεται στα πλαίσια του Πανελληνίου Οφθαλμολογικού Συνεδρίου. Διαλέξεις έχουν δώσει οι Γ. Παλημέρης, Λ. Ζωγράφος, Δ. Χατζούλης, Ν. Μαγκουρίτσας και ο αείμνηστος Μ. Τσακόπουλος, και την «Μνήμη Ι. Φρονιμόπουλου» διάλεξη η οποία δίδεται στα πλαίσια του ετησίου συνεδρίου της Ελληνικής Εταιρείας Γλαυκώματος.

Ένα άλλο σημαντικό γεγονός της τελευταίας αυτής περιόδου είναι η διαμάχη που ξέσπασε μεταξύ της Ε.Ο.Ε και της υπό ίδρυση «Πανελλήνιας Οφθαλμολογικής Ένωσης». Ήδη αρκετά χρόνια προηγουμένως, λόγοι πιο άμεσης ενημέρωσης των οφθαλμιάτρων στα μεγάλα επαρχιακά κέντρα οδήγησαν στην ίδρυση της Οφθαλμολογικής Εταιρείας Δυτικής Ελλάδος και Πελοποννήσου (ΟΦΕΔΕΠ) και στην ίδρυση της Οφθαλμολογικής Εταιρείας Κρήτης (ΟΕΚ), ενώ όπως θα δούμε παρακάτω, η Οφθαλμολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος (ΟΕΒΕ) είχε ιδρυθεί πολλά χρόνια πριν. Η ΕΟΕ πρότεινε την δημιουργία ενός συντονιστικού οργάνου με την επωνυμία «Ένωση Οφθαλμολογικών Εταιρειών Ελλάδος» που να εκπροσωπεί όλες τις Εταιρείες τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό. Το όργανο αυτό θα εκπροσωπούσε όλους τους οφθαλμιάτρους -καθαρά συντονιστικό όργανο- χωρίς επιστημονικές δραστηριότητες και θα συμμετείχαν ανάλογα με τον αριθμό των μελών τους όλες οι Εταιρείες. Η ΕΟΕ επίσης πρότεινε -για να μη μονοπωλεί την παρουσίασή της λόγω του όγκου της- αφενός οι Πρόεδροι να εναλλάσσονται ανά έτος από μέλη όλων των Εταιρειών, αφετέρου δε να μην διαθέτει στο Συμβούλιο του ως άνω οργάνου άνω των 50% των μελών.

Στην πρόταση αυτή υπήρξε αντίλογος από την ΟΕΒΕ η οποία προτείνει την ίδρυση μίας νέας Επιστημονικής Εταιρείας με τον τίτλο «Πανελλήνια Οφθαλμολογική Εταιρεία» με 20μελές ΔΣ και 9μελές εκτελεστικό Συμβούλιο, ως και επιστημονικές δραστηριότητες επιπλέον αυτών των Οφθαλμολογικών Εταιρειών που υπήρχαν.

Η Γενική Συνέλευση της Ε.Ο.Ε στις 21-11-1986 ομόφωνα δεν απεδέχθη την ίδρυση αυτής της νέας Εταιρείας, κι έτσι η Εταιρεία αυτή ιδρύθηκε μόνο από την ΟΕΒΕ, με σχετική συμπαράσταση από την ΟΦΕΔΕΠ. Η Εταιρεία αυτή προκάλεσε σημαντικές τριβές στον Ελλαδικό χώρο -οργανώνοντας σεμινάρια και άλλες εκδηλώσεις σε επαρχιακές πόλεις- αλλά και διεθνώς με την ονομασία της «Panhellenic» που προκαλούσε σύγχυση με τον τίτλο της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας «Hellenic». Η διαμάχη αυτή συνεχίστηκε μέχρι το 2002, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες πολλών Προέδρων και μελών των εκάστοτε ΔΣ να βρεθεί λύση, οπότε με τις προσπάθειες του Τ. Κουρή, Πρόεδρου της ΕΟΕ και την σύμφωνη γνώμη των Α. Νικολακόπουλου -Προέδρου της ΟΕΒΕ- της Μ. Στεφανιώτου -Προέδρου της ΟΦΕΔΕΠ- και του Ι. Παπαδάκη -Προέδρου της ΟΕΚ- συμφωνήθηκε και αποφασίστηκε η ίδρυση της «Ελληνικής Ομοσπονδίας Οφθαλμολογικών Εταιρειών» με Πρόεδρο τον Κ. Ρούγγα.

Η πρώτη επίσημη ανακοίνωση έγινε στο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο που ακολούθησε στην Θεσσαλονίκη, από τους Προέδρους Γ. Γεωργόπουλο για την ΕΟΕ και τον Ι. Πούλα για την ΟΕΒΕ, όπου και ελήφθη απόφαση για το ΔΣ της Ομοσπονδίας.

Η Εταιρεία αυτή περιλαμβάνει τις 4 «τοπικές» Οφθαλμολογικές Εταιρείες και έχει στο καταστατικό της άρθρα και για την μελλοντική ενσωμάτωση και άλλων Εταιρειών που μπορεί να ιδρυθούν, και έχει ως βασικό σκοπό την εκπροσώπηση όλων των Ελλήνων οφθαλμιάτρων στο εσωτερικό και το Εξωτερικό, καθώς και την επιστημονική μέριμνα στην διοργάνωση του Ετήσιου Πανελληνίου Οφθαλμολογικού Συνεδρίου.

5. ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

Στις 19-05-1951, δηλαδή 20 χρόνια αργότερα από την ίδρυση της ΕΟΕ έγινε γενική συνέλευση των περισσοτέρων οφθαλμιάτρων της Θεσσαλονίκης και της Βορείου Ελλάδος παρουσία του Ι. Χαραμή, ο οποίος ανέπτυξε δια μακρών τους λόγους που επέβαλαν την ίδρυση της νέας Εταιρείας και με την υποστήριξη των περισσοτέρων οφθαλμιάτρων της Θεσσαλονίκης και της Βορείου Ελλάδος ιδρύθηκε η νέα αυτή αμιγής Οφθαλμολογική Εταιρεία.

Η πανηγυρική συνεδρίαση αυτής έγινε στις 28-29 Σεπτεμβρίου 1951 και έλαβαν μέρος όλα τα γνωστά ονόματα των οφθαλμιάτρων των Αθηνών και της Βορείου Ελλάδος. Η Εταιρεία ονομάστηκε Οφθαλμολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος (ΟΕΒΕ). Πολύ γρήγορα, με την μεθοδικότητα και οργανωτικότητα που διέκρινε τον τότε Γεν. Γραμματέα Δ. Πολυχρονάκο, εκδόθηκαν τα Πρακτικά της ως «Αρχεία Οφθαλμολογικής Εταιρείας Βορείου Ελλάδος». Η Εταιρεία ευτύχησε να έχει ως Προέδρους και ΔΣ εκλεκτούς συναδέλφους, και έτσι η πορεία της να είναι λαμπρή και ανοδική.

Ακολούθησε και η δημιουργία και άλλων περιφερικών Εταιρειών όπως της Οφθαλμολογικής Εταιρείας Δυτικής Ελλάδος και Πελοποννήσου (ΟΦΕΔΕΠ) και της Οφθαλμολογικής Εταιρείας Κρήτης (ΟΕΚ). Η δημιουργία Πανεπιστημίων στο Ηράκλειο, τα Ιωάννινα και την Πάτρα με Οφθαλμολογικά Τμήματα, αποτέλεσαν σημαντικά φυτώρια νέων οφθαλμιάτρων οι οποίοι με την καθοδήγηση λαμπρών καθηγητών δημιούργησαν σημαντικό επιστημονικό έργο, εφάμιλλο των παλαιότερων Πανεπιστημίων, το οποίο ανακοινώνεται στις εταιρείες αυτές.

Δυστυχώς οι Εταιρείες αυτές δεν εκδίδουν πρακτικά κι έτσι πολλές εργασίες που ανακοινώνονται, δημοσιεύονται μόνο σε ξένα περιοδικά ή και καθόλου με σημαντικές απώλειες για την Ελληνική Οφθαλμολογική Βιβλιογραφία. Εντός ολίγου χρόνου αναμένεται να ιδρυθεί Οφθαλμολογική Εταιρεία Θεσσαλίας (Πανεπιστήμιο Λάρισας) και Οφθαλμολογική Εταιρεία Θράκης (Πανεπιστήμιο Αλεξανδρούπολης).

Και άλλες υποειδικότητες της Οφθαλμολογίας συνέστησαν Εταιρείες: Εταιρεία Ενδοφακών και Διαθλαστικής Χειρουργικής, Εταιρεία Γλαυκώματος, Εταιρεία Υαλοαμφιβληστροειδούς ή και όμιλους με ιδιαίτερο οφθαλμολογικό αντικείμενο, όπως Όμιλος Παιδοοφθαλμολογίας, Ομάδα Μελέτης Οφθαλμικών φλεγμονών και Λοιμώξεων κλπ. Οι Εταιρείες αυτές και οι όμιλοι διοργανώνουν Συνέδρια και ημερίδες αντίστοιχα με θέματα του ιδιαίτερου ενδιαφέροντος τους.

Το 1992, κατόπιν υποδείξεως της UEMS (Union Europeene des Medecins Specialistes) ιδρύθηκε η Πανελλήνια Ένωση Ειδικευμένων Οφθαλμιάτρων (ΠΕΕΟ) η οποία ασχολείται με θέματα μόνο επαγγελματικά των οφθαλμιάτρων, πράγμα το οποίο αποτέλεσε μέλημα όλων των ΔΣ της ΕΟΕ από το 1951.

Τέλος, το 2002 ιδρύθηκε από την ΕΟΕ Κοινωφελές Σωματείο με την ονομασία «ΦΩΣ» για την προώθηση των κοινωνικών σκοπών της ΕΟΕ. Τα μέλη εργάζονται αφιλοκερδώς.

6. ΤΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΤΗΣ Ε.Ο.Ε

Ο Α. Τράντας δώρησε στην ΕΟΕ 200 Λίρες Αγγλίας το 1959, ως βάση για την αγορά στέγης, ποσό που πολύ αργότερα διατέθηκε για την αγορά 2 δωματίων στην οδό Πειραιώς, από την ενοικίαση του οποίου η Ε.Ο.Ε είχε ένα μικρό εισόδημα. Τις 200 λίρες συμπλήρωσαν προσφορές των μελών της Ε.Ο.Ε για την αγορά των δύο αυτών δωματίων.

Τα γραφεία της Ε.Ο.Ε στεγάζονταν αρχικά στο Οφθαλμιατρείο και αργότερα μεταφέρθηκαν σε ανεξάρτητο χώρο στο Γεν. Κρατικό Νοσοκομείο Αθηνών, τον οποίο είχε προβλέψει ο Ι. Χαραμής. Όταν όμως αποφασίστηκε η μετατροπή του κτιρίου σε Γενικό Νοσοκομείο τα γραφεία μεταφέρθηκαν σε ενοικιαζόμενο χώρο στην οδό Πανόρμου.

Το 1993, το Δ.Σ μετά από εισήγηση του τότε Προέδρου Α. Αμαριωτάκη αποφάσισε να αξιοποιήσει τα έσοδα από το Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο, και με την πώληση του ακινήτου που βρισκόταν στην οδό Πειραιώς αγοράστηκαν τα σημερινά γραφεία της Ε.Ο.Ε στην οδό Ορμινίου 5 στα Ιλίσια, μαζί με ένα υπόγειο χώρο αποθήκης για τα βιβλία της ΕΟΕ, και τον Ιανουάριο του 1995 μεταφέρθηκαν τα γραφεία της Ε.Ο.Ε εκεί.

Το 1993 συνέβη και ένα δυσάρεστο γεγονός για την Ε.Ο.Ε. Ο γραμματέας εξωτερικών εργασιών της Ε.Ο.Ε και υπεύθυνος για την είσπραξη των συνδρομών, Γ. Μπισμπίκος υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο και πέθανε. Ταυτοχρόνως χάθηκε και η τσάντα του με ποσό από τις εισπράξεις των συνδρομών και τα έσοδα ενός αποκριάτικου χορού που είχε διοργανώσει η Ε.Ο.Ε τον Φεβρουάριο του 1993. Παρά τις εξαντλητικές προσπάθειες του Δ.Σ δεν βρέθηκε το ποσό αυτό, με αποτέλεσμα τα έσοδα της ΕΟΕ να μειωθούν για τα δύο επόμενα έτη.

7. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Η ΕΟΕ αποφάσισε το 1952 να διοργανώσει το 1ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο (2-6-1952) στις αίθουσες του Παρνασσού, το οποίο είχε μεγάλη επιτυχία και στο οποίο έγινε και η πρώτη έκθεση στην Ελλάδα οφθαλμολογικών εργαλείων, μηχανημάτων και φαρμάκων. Η κύρια εισήγηση του Συνεδρίου ήταν «Η φυματίωση του οφθαλμού» από τους Ι. Φρονιμόπουλο και Θ. Ιωαννίδη. Μετά από διακοπή 15 ετών -άγνωστο για ποιους λόγους- διοργανώνεται το 1ο Πανελλήνιο Συμπόσιο στο Βόλο (2-7-1967 με διοργανωτή τον Ν. Μπρισίμη και το 2ο στην Κρήτη (1968) με διοργανωτή τον Γ. Μαρκάκη, και αποφασίζεται κάθε χρόνο να γίνεται Ετήσιο Συνέδριο και να οργανώνεται εναλλάξ με την ΟΕΒΕ, η οποία οργάνωσε το 4ο ΠΟΣ. Έτσι άρχισε η αρίθμηση των συνεδρίων με παράλειψη του Συνεδρίου του 1952. Ιδιαιτέρως πρέπει να σημειωθεί το 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο που έγινε εν πλώ (1969) με μεγάλη επιτυχία καθώς και το Συνέδριο στην Κύπρο που συνδιοργανώθηκε με την Οφθαλμολογική Εταιρεία Κύπρου (1983).

Μετά το 3ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο, τα επόμενα Συνέδρια που διοργανώθηκαν από την ΕΟΕ έχουν ως εξής:

  • 5ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1971 (Ρόδος)
  • 6ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1972 (Κέρκυρα)
  • 8ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1975 (Ιωάννινα)
  • 10ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1977 (Χανιά)
  • 12ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1979 (Πάτρα)
  • 14ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1981 (Αθήνα)
  • 16ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1983 (Κύπρος)
  • 18ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1985 (Αθήνα)
  • 20ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1987 (Ρόδος)
  • 22ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1989 (Αθήνα)
  • 24ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1991 (Κέρκυρα)
  • 26ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1993 (Κρήτη)
  • 28ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1995 (Αθήνα)
  • 30ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1997 (Αθήνα)
  • 32ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 1999 (Ρόδος)
  • 34ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 2001 (Αθήνα)
  • 36ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 2003 (Κρήτη)
  • 38ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 2005 (Μύκονος)
  • 40ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 2007 (Αθήνα)
  • 42ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 2009 (Κρήτη)
  • 44ο Πανελλήνιο Οφθαλμολογικό Συνέδριο 2011 (Αθήνα)

Όπως προκύπτει από τον παραπάνω πίνακα, τα Συνέδρια συνεχίζονται μέχρι σήμερα με αμείωτο ενδιαφέρον και πολυάριθμη συμμετοχή Ελλήνων και Ξένων οφθαλμιάτρων, σε διάφορες πόλεις και θέρετρα της Ελλάδος, αποτελούν δε ένα από τα σπουδαιότερα μελήματα του εκάστοτε ΔΣ. Τα συνέδρια είναι εφάμιλλα των διεθνών με εισηγήσεις, διαλέξεις, Στρογγυλά Τραπέζια, ανακοινώσεις, ανηρτημένες ανακοινώσεις, κλινικά φροντιστήρια, wet labs κλπ.

Τα πρακτικά των Συνεδρίων τυπώνονταν παλιότερα σε δύο τόμους (Εισηγήσεις, Ανακοινώσεις) και στέλνονταν στους συμμετέχοντες. Αποτελούσαν δε σημαντικό βοήθημα -κυρίως οι εισηγήσεις- για τους ειδικευόμενους.

Σήμερα εκτυπώνονται μόνο οι εισηγήσεις είτε σε βιβλίο είτε/και σε CD-ROM κι έτσι πολλές ανακοινώσεις που δείχνουν τα επιστημονικά επιτεύγματα διαφόρων νοσοκομείων της Ελλάδος δεν βρίσκονται πουθενά. Ελάχιστοι στέλνουν τις εργασίες τους προς δημοσίευση στα «Οφθαλμολογικά Χρονικά».

Τα συνέδρια εκτός από την επιστημονική δραστηριότητα έχουν και σαν σκοπό την σύσφιξη και προαγωγή των φιλικών και ανθρώπινων σχέσεων των μελών τους. Παλαιότερα, μετά τον πόλεμο, η Εταιρεία οργάνωνε κάθε χρόνο ετήσια γεύματα για την καλλιέργεια στενότερων φιλικών δεσμών μεταξύ των μελών της. Το έθιμο αυτό κράτησε μέχρι το 1968 και έδινε την ευκαιρία να δημιουργείται μία εγκάρδια ατμόσφαιρα που είχε και ένα εύθυμο και διασκεδαστικό τόνο με την ανάγνωση του σατυρικού περιοδικού «ΤΟ ΜΑΤΙ».

Όταν όμως ο αριθμός των μελών της ΕΟΕ αυξήθηκε σημαντικά, καταργήθηκαν τα γεύματα αυτά και αντικαταστάθηκαν με το επίσημο Δείπνο του Συνεδρίου το οποίο όμως, ποτέ δεν θα φτάσει την ζεστή ατμόσφαιρα εκείνων των γευμάτων.

Ιδιαιτέρως πρέπει να αναφερθεί στο κεφάλαιο των Συνεδρίων η σύγκλειση στην Αθήνα του 1ου Συνεδρίου της Ευρωπαϊκής Οφθαλμολογικής Εταιρείας το 1960. Η άριστη οργάνωση και η επιτυχία του Συνεδρίου ήταν έργο της ΕΟΕ -που ήταν και ιδρυτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Οφθαλμολογία- και των οργανωτικών ικανοτήτων του Ι. Χαραμή, ο οποίος βοηθήθηκε σημαντικά από τον Π. Βελισσαρόπουλο και το επιτελείο της Πανεπιστημιακής Οφθαλμολογικής Κλινικής. Πραγματοποιήθηκε στην Aula του Πολυτεχνείου και στην εναρκτήρια τελετή παρέστη ο Βασιλιάς και σχεδόν όλο το Υπουργικό Συμβούλιο. Η Ελληνική Εισήγηση ήταν έργο του Π. Βελισσαρόπουλου, Ι. Κατσουράκη και Θ. Ιωαννίδη με τίτλο: Glaucoma Capsulare.

Το έμβλημα του Συνεδρίου ήταν η αρπαγή της Ευρώπης.

Εδώ θα μπορούσαμε να σταματήσουμε την μικρή αυτή ιστορία της ΕΟΕ. Πιστεύω ότι υπάρχουν κενά που ίσως άλλοι, θα είναι ευχής έργον να τα συμπληρώσουν με άλλες πληροφορίες.

Το «παρόν», δηλαδή τα τελευταία χρόνια της Ε.Ο.Ε δεν μου επιτρέπεται να το περιγράψω με λεπτομέρειες. Είναι μία πραγματικότητα που έχει βαθιά θεμέλια στο παρελθόν και που δεν φάνηκε ξαφνικά, αλλά είχε παρασκευαστεί για μεγάλο διάστημα στο παρελθόν και θα εξακολουθήσει να διαφαίνεται στο μέλλον.

Οι νέοι συνάδελφοι, πολυάριθμοι, διαθέτουν άριστη μόρφωση, ζήλο, όρεξη για επιστημονικά παραβίαση και υπόσχονται ένα λαμπρό μέλλον για την ΕΟΕ.

Όταν βλέπω τα σβησμένα κεριά των 72 χρόνων της ΕΟΕ που πέρασαν δεν μπορώ να τα θεωρήσω χαμένο χρόνο γιατί τουλάχιστον 35 χρόνια έζησα μέσα σε αυτά και μεγάλωσα πνευματικά. Τα χρόνια που έρχονται υπόσχονται κάτι διαφορετικό, αλλά όπως και αυτά που έζησα, θα είναι πλούσια σε πνευματικότητα, αξιοπρέπεια, ευθύνη και αλήθεια. Η παράδοση της ΕΟΕ θα συνεχίζεται……..

Για τελευταία φορά ας στρέψουμε τη σκέψη μας στην ιερή σκιά αυτών που είχαν την έμπνευση πριν από 72 χρόνια να ιδρύσουν την ΕΟΕ, σε αυτούς που την συνέχισαν μέσα από δύσκολες συνθήκες και την έφτασαν μέχρι εδώ με αρετή και σοφία.

ΠΡΟΕΔΡΟΙ ΤΗΣ ΕΟΕ

1932-1933 : Ν. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ

1934-1935 : ΑΝΑΝΙΑΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ – Γ. ΚΟΣΜΕΤΑΤΟΣ

1936-1937 : Ι. ΜΠΙΣΤΗΣ

1938-1939 : Α. ΤΡΑΝΤΑΣ

1940-1941 : Γ. ΚΟΣΜΕΤΑΤΟΣ

1942-1943 : Β. ΑΔΑΜΑΝΤΙΑΔΗΣ

1944-1945 : Ν. ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ

1945-1946 : Β. ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ

1946-1947 : Β. ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ

1948-1949 : Γ. ΒΑΣΙΛΑΚΟΣ

1950-1951 : Ι. ΧΑΡΑΜΗΣ

1952-1953 : Θ. ΤΖΑΝΝΙΔΗΣ

1954-1955 : Κ. ΤΖΑΚΟΣ

1956-1957 : Ν. ΤΡΑΝΤΑΣ

1958-1959 : Θ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

1960-1961 : Ι. ΦΡΟΝΙΜΟΠΟΥΛΟΣ

1962-1963 : Σ. ΣΠΥΡΑΤΟΣ

1964-1965 : Κ. ΚΥΡΥΛΛΟΣ

1966-1967 : Ν. ΚΑΤΣΟΥΡΑΚΗΣ

1968-1969 : Π. ΒΕΛΙΣΣΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

1970-1971 : ΓΡ. ΜΑΝΔΡΑΣ

1972-1973 : Χ. ΤΟΠΑΛΗΣ (Προεδρεύων Αντιπρόεδρος Ν. ΜΠΡΙΣΙΜΗΣ)

1974-1975 : Γ. ΧΕΙΛΑΡΗΣ

1976-1977 : Ν. ΛΑΜΠΡΟΥ

1978-1979 : Α. ΜΠΟΥΖΑΣ

1980-1981 : Ι. ΤΣΑΜΠΑΡΛΑΚΗΣ

1982-1983 : Ι. ΡΟΥΣΣΟΣ

1984-1985 : Γ. ΠΑΛΗΜΕΡΗΣ

1986-1987 : Π. ΤΣΙΜΠΙΔΑΣ

1988-1989 : Ι. ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

1990-1991 : Σ. ΛΙΑΡΙΚΟΣ

1992-1993 : Α. ΑΜΑΡΙΩΤΑΚΗΣ

1994-1995 : Η. ΦΕΡΕΤΗΣ

1996-1997 : Ι. ΒΕΡΓΑΔΟΣ

1998-1999 : Π. ΚΟΣΜΙΔΗΣ

2000-2001 : Τ. ΚΟΥΡΗΣ

2002-2003 : Γ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ

2004-2005 : Ν. ΜΑΡΚΟΜΙΧΕΛΑΚΗΣ

2006-2007 : Κ. ΠΑΠΑΔΕΔΕΣ

2008-2009 : Τ. ΞΗΡΟΥ

2010-2011 : Α. ΚΑΝΔΑΡΑΚΗΣ

(δείτε εδώ φωτογραφικό υλικό)


Βιβλιογραφία

Ι. Κολιόπουλος και συν. 50 χρόνια Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας, Έκδοση ΕΟΕ Αθήνα 1981

Ι. Φρονιμόπουλος και συν. Σελίδες από την Ιστορία της Ελληνικής Οφθαλμολογίας 1837-1980, Έκδοση ΕΟΕ 1981-Αθήνα

Ι. Τσαμπαρλάκης – Ι. Λάσκαρης Αναδρομή στο επιστημονικό έργο της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας ΔΕΟΕ 1982 50. 13-27

Δελτία Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας 1950-1988, Έκδοση ΕΟΕ Αθήνα

Οφθαλμολογικά Χρονικά 1991-2002, Έκδοση ΕΟΕ Αθήνα

Email
Print